Jensma Agro bespaart arbeid met Optica Q pootaardappelen

Aan de lange Oudebildtdijk tegen de Waddenkust ligt het akkerbouwbedrijf Jensma Agro. Eind februari is het enigszins rustig op het bedrijf in Westhoek (Friesland). Hessel Jensma heeft zodoende wel tijd voor een bedrijfsbezoek. Af en toe draait er een vrachtwagen het erf op, die met pootgoed wordt geladen. De sorteermachine staat al weken stil. Een groot deel van het pootgoed staat al gesorteerd in de koeling.

Er hoeft nog maar een klein deel gesorteerd te worden, maar het is wachten op orders van de pootgoedhandelshuizen. Aardappelverwerkers zijn dit jaar laat met het uitbrengen van hun contracten. Pootgoedhandelshuizen zijn daardoor laat met afroepen. De kans is dus groot dat sorteren, opzakken en afleveren van het laatste pootgoed gaat samenvallen met het voorjaarswerk.

Familiebedrijf

Jensma Agro is een familiebedrijf, dat bestaat uit de broers Sjoerd en Gerlof en de neven Andries, Jan Syds en Sjoerd Watze. Andries, Jan Syds en Sjoerd Watze zijn de zonen van Goffe, de broer van Sjoerd en Gerlof, die in 2018 uit het bedrijf is getreden. Hessel, de zoon van Gerlof, is in dienst van Jensma Agro. Het is de bedoeling dat hij op termijn ook toetreedt tot de maatschap. Naast Hessel heeft het bedrijf nog twee werknemers in dienst, en maakt het bedrijf gebruik van zzp’ers en uitzendkrachten. Het bedrijf omvat drie hoofdlocaties, in de Westhoek, Sint Jacobiparochie en Oude Bildtzijl. Jensma Agro teelt pootgoed voor HZPC, Averis Seeds, Agrico en Europlant. Het grootste ras op het bedrijf is Innovator. Andere rassen zijn onder andere Lugano, Donata en Avamond.

VOF Jensma Agro in Westhoek (Friesland)

• 580 ha in totaal
• 223 ha pootaardappelen
• 14 ha consumptieaardappelen
• 82 ha suikerbieten
• 48 ha uien
• 186 ha wintertarwe
• 17 ha winterpeen
• 12 ha braak

Tolsma-Grisnich Optica Q

Jensma Agro investeerde afgelopen jaar in twee optische kwaliteitssorteerders. Daarnaast heeft de VOF een Smart Grader bovenmaatscheider en een tweedehands volautomatische opzaklijn aangeschaft. Doel hiervan is om met minder mensen meer pootgoed te kunnen verwerken. Ze overwogen bij aanschaf twee merken, maar kozen uiteindelijk voor de Tolsma-Grisnich Optica Q. Voordeel ten opzichte van de andere aanbieder is dat de Optica Q drie uitgangen heeft: productstroom, veevoer en kluiten, terwijl een grote concurrent veevoer en kluiten gezamenlijk scheidt van de productstroom. “Deze stroom zou dan naderhand nogmaals door een aparte unit moeten die het dan weer van elkaar scheidt.”

Tevreden over kwaliteitssorteerders

Per uur worden hier zo’n 30 ton pootaardappelen gelezen op kwaliteit. Omgerekend leest één Optica Q net zo veel als drie mensen en wij hebben er twee, vertelt Hessel enthousiast. “De gehele lijn is zo opgezet dat de aardappelen verschillende routes kunnen afleggen. Ze gaan eigenlijk altijd via Optica Q’s naar de leeskamer om nagelezen te kunnen worden. Ze kunnen ook alleen langs de leeskamer en alleen langs de Optica’s. De leeskamer is niet verplaatst en niet veranderd, die heeft twee leesbanden. We zitten nu vaak met één man bij één leesband. Hebben we moeilijkere partijen, dan zitten er twee bij een leesband om het goed van beide kanten te kunnen zien.”

Hessel is meer dan tevreden over de kwaliteitssorteerders. Het verwijdert feilloos kluiten, halven en knollen met schade. Als er andere gebreken zijn, stelt hij de machine het liefst niet te streng in, zodat er niet onnodig veel wordt uitgegooid. Die gooit hij er liever zelf uit in de leeskamer. Er kan nu echt gericht worden gelezen.

Verbeteringen mogelijk

Eerder, zeker in de 28-35 maat met veel kluiten, werd iedereen opgetrommeld om te helpen kluiten te gooien. Dat kostte tijd en arbeid en echt aardappels lezen is het niet, vertelt Hessel stellig. Kluiten komen ze nu in de leeskamer nagenoeg niet meer tegen.

Toch zijn er volgens Hessel nog wel verbeteringen mogelijk. Rooibeschadigingen of andere plekken op de kopse kant van een knol ziet de Optica Q minder omdat de camera’s recht boven het product hangen. Ook bij knollen met kleine gaatjes is het nu nog vaak alles of niets, vindt Hessel. Al bij een kleine aanzet tot een gaatje gooit de machine de knol eruit. Maar zet je de parameters minder strak, dan gaat alles mee naar het leeshok. De software heeft op dat punt nog wat verbeteringen nodig. Maar hij ziet dit goed komen in de komende jaren. Er zit een goed team achter met goede service.

Perfect jaar voor investering

Hessel vindt het niet nodig om het precieze investeringsbedrag van de kwaliteitssorteerders in het vakblad te zetten, maar wil wel kwijt dat de investering enkele tonnen heeft gekost. Seizoen 2023-’24 was overigens een perfect jaar voor de investering. De prijzen van pootgoed waren erg hoog. Omdat de installaties onder de energie-investeringsaftrekregelingen MIA/Vamil vielen, was dit een goede investering om het inkomen belastingtechnisch wat af te romen.

Bijzonder aan de opstelling bij Jensma is dat deze zowel in serie als parallel kan lopen. “We kunnen dus op hoge capaciteit op kwaliteit sorteren met twee machines of moeilijke partijen twee keer achter elkaar over de machines laten draaien.” Dat laatste hebben ze door technische redenen afgelopen jaar nog niet kunnen doen.

Sorteren gaat nu veel sneller. Voorheen was het leeshok de beperkende factor, nu is dat de sorteermachine. Die heeft een capaciteit van 25 ton per uur, de kwaliteitssorteerders elk 15 ton per uur. Als beide units draaien, is dat 30 ton per uur. Tegenwoordig laten ze de sorteermachine tijdens de koffie en lunch doordraaien en wordt hij vaak uitgezet rond een uur of half zeven, alles om het lezen bij te kunnen benen.

Kwaliteitssorteerders de lucht in

De kwaliteitssorteerders staan op een ongebruikelijke plek, namelijk hoog in de loods boven het leeshok. Ze hadden eerst het plan gehad een nieuwe loods te bouwen, om daar de opzaklijn met kwaliteitssorteerders naar toe te verplaatsen. Dat zou een veel opener opstelling gegeven en meer werkgemak, maar geen extra capaciteit. Omdat die keuze uiteindelijk veel duurder zou uitpakken dan eerst gedacht, is de bouw van een nieuwe loods in de ijskast geplaatst en hebben de vennoten besloten de kwaliteitssorteerders boven het leeshok te plaatsen. Daar was voldoende ruimte.

Het ontwerp voldoet goed, maar twee kleine dingen hadden ze achteraf anders moeten doen, vertelt Hessel. Het bordes waarop de kwaliteitssorteerders staan, had eigenlijk een halve meter hoger gemoeten. De afvoerbanden van de kluiten en veevoer lopen eronderdoor. “Mocht daarvan een lager kapot gaan, dan komen we daar nu lastig bij.”

Mogelijkheden voor groei

En alle aanvoerbanden naar de Optica’s zijn dicht. Voorheen zat er een spijlenband tussen, waar het stof doorheen viel. Het stof gaat nu helemaal mee naar boven, waar het pas aan het einde van de afschuifband voor beide Optica’s naar beneden valt. Daar staat nu een kruiwagen onder die geregeld moet worden geleegd. Er moet nog een extra bandje komen dat naar de afvoerkoker van de kluiten leidt.

De VOF teelt nu zo’n 220 hectare pootgoed. Door de modernisering van de sorteer- en leeslijn ziet Hessel nu mogelijkheden de komende jaren weer te groeien met de hectares pootgoed.

Bron: Jensma Agro bespaart arbeid met optische sorteerders pootaardappelen - Boerderij